Hướng dẫn chọn vật liệu xây dựng phù hợp khi cải tạo nhà
Cải tạo nhà là cơ hội để nâng cấp không gian sống nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức. Việc lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp quyết định trực tiếp đến độ bền, thẩm mỹ và chi phí của dự án. Không giống như xây mới, cải tạo nhà cần cân nhắc đến kết cấu hiện có, tránh làm ảnh hưởng xấu tới nền móng và bố cục cũ. Bài viết này MTCONS sẽ hướng dẫn bạn cách chọn các loại vật liệu quan trọng – từ gạch, xi măng, sơn, trần, tường, sàn, cửa đến những vật liệu mới – cùng các tiêu chí lựa chọn thông minh khi cải tạo nhà, giúp bạn tối ưu chi phí và đạt được kết quả bền đẹp như ý.
Gạch – Lựa chọn nền tảng khi cải tạo nhà
Trong cải tạo nhà, gạch là vật liệu nền tảng tạo nên kết cấu và định hình không gian. Việc chọn loại gạch phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến độ bền mà còn liên quan đến tải trọng lên móng cũ. Nếu bạn xây tường mới hoặc nâng tầng, nên ưu tiên gạch nhẹ để giảm áp lực lên kết cấu nền móng. Tiêu biểu là gạch siêu nhẹ AAC – loại gạch bê tông khí chưng áp có trọng lượng chỉ bằng 30-40% gạch đỏ truyền thống. Ngoài khả năng cách âm, cách nhiệt tốt, gạch AAC giúp thi công nhanh và giảm chi phí kết cấu. Tuy nhiên, loại gạch này hút nước mạnh và cần sử dụng vữa chuyên dụng.

Với hạng mục chịu lực, bạn vẫn có thể dùng gạch đất nung (gạch đỏ) – loại gạch truyền thống bền chắc và cách âm tốt. Tuy nhiên, do trọng lượng nặng nên chỉ nên dùng ở những vị trí thật sự cần thiết.
Một lựa chọn khác là gạch không nung (gạch xi măng) – vật liệu thân thiện môi trường, có độ bền cao và kích thước chuẩn, phù hợp cho tường bao.
Ngoài ra, để tăng tính thẩm mỹ khi cải tạo, bạn có thể sử dụng gạch trang trí như gạch thẻ, gạch bông gió hoặc gạch giả cổ cho các vách ngăn, điểm nhấn nội thất. Khi nối tường mới vào tường cũ, hãy chọn gạch có tính chất tương đồng và tưới ẩm gạch đỏ trước khi xây để đảm bảo vữa bám tốt.
Xi măng và vữa trong xây sửa nhà
Trong cải tạo nhà, xi măng là vật liệu cốt lõi giúp liên kết gạch, cát, đá để tạo nên kết cấu bền chắc cho móng, dầm, cột và tường. Việc chọn mác xi măng phù hợp quyết định trực tiếp đến độ bền công trình:
- PCB40/PC40: dùng cho móng và các hạng mục chịu lực.
- PCB30/PC30: dùng cho xây – trát tường thông thường.
- Luôn ưu tiên xi măng từ thương hiệu uy tín và có nhãn mác rõ ràng.
Khi mua xi măng, cần kiểm tra bao bì còn nguyên vẹn, không ẩm; bột xi măng phải mịn, màu xám đồng đều và không vón cục. Xi măng cũ hoặc hút ẩm sẽ làm giảm độ kết dính, dễ gây nứt tường và giảm tuổi thọ công trình.

Vữa xây là hỗn hợp xi măng – cát – nước, dùng cho xây tường và trát. Vữa rẻ nhưng phải trộn đúng tỷ lệ và giữ ẩm sau thi công để tránh co ngót. Với khu vực cần ốp lát hoặc bề mặt gạch cũ, nên dùng keo dán gạch vì bám dính tốt hơn và phù hợp môi trường ẩm.
Kinh nghiệm: tính toán vật liệu vừa đủ, trộn xi măng theo từng mẻ nhỏ, giữ khu vực thi công thông thoáng và sử dụng đồ bảo hộ để đảm bảo an toàn.
Sơn
Trong cải tạo nhà, việc sơn lại tường – trần là cách nhanh nhất để làm mới không gian. Chọn đúng loại sơn giúp bề mặt bền lâu, màu sắc đẹp và hạn chế thấm, mốc sau thi công.
- Sơn nước là loại phổ biến nhất cho nội thất và ngoại thất nhờ dễ thi công, ít mùi, khô nhanh, phù hợp với nhà đang ở. Tuy nhiên, độ bền trung bình nên thường phải sơn lại sau vài năm. Khi sơn cải tạo, nên dùng sơn nước cao cấp có tính năng chống nấm mốc và kháng thấm nhẹ để xử lý tốt tường cũ.
- Sơn dầu thích hợp cho gỗ và kim loại như cửa, lan can, khung sắt. Ưu điểm là bóng đẹp, bền màu, chống rỉ; nhược điểm là mùi nồng và khô lâu. Chỉ nên dùng cho các chi tiết nhỏ, không phủ toàn bộ tường.
- Sơn epoxy là lựa chọn tốt cho khu vực chịu lực như gara hoặc sàn cũ. Sơn tạo lớp phủ cứng, chống thấm – chống mài mòn và có thể thi công trực tiếp lên gạch cũ. Chi phí cao và cần thợ chuyên nghiệp.
Lưu ý khi chọn sơn: ưu tiên gam màu sáng – trung tính để không gian rộng thoáng hơn; luôn dùng sơn lót để tăng độ bám và giúp lớp sơn mới đều màu, bền hơn.

Trần, tường và sàn nhà
Khi cải tạo nhà, trần – tường – sàn là các bề mặt chiếm diện tích lớn, quyết định 80% cảm giác không gian. Chọn đúng vật liệu và thi công chuẩn sẽ giúp nhà bền đẹp, thoáng và an toàn hơn.
- Trần nhà: Giải pháp phổ biến là trần thạch cao: nhẹ, dễ tạo hình, che dầm xấu và hỗ trợ cách âm, cách nhiệt. Trần thạch cao chìm đặc biệt phù hợp với trần cũ nhiều khuyết điểm. Tuy nhiên, thạch cao kỵ nước nên phải xử lý chống thấm mái trước hoặc dùng tấm thạch cao chịu ẩm cho bếp, nhà tắm. Ở khu vực ẩm nhiều, có thể chọn trần nhôm, trần PVC vì chống nước, chống mối mọt tốt.
- Tường và vách ngăn: Tường cũ cần được xử lý nứt, ẩm, mốc bằng xi măng và sơn lót chống thấm trước khi hoàn thiện. Nếu muốn chia lại không gian, nên dùng vách thạch cao hoặc panel nhẹ thay vì xây gạch để thi công nhanh, sạch, không tăng tải cho kết cấu. Để trang trí, có thể ốp thêm tấm 3D, vân đá, vân gỗ lên tường cũ, không cần đục phá.
- Sàn nhà: Không phải lúc nào cũng cần đục nền cũ. Nếu sàn còn phẳng và chắc, có thể lát chồng gạch men, gạch đá, sàn gỗ công nghiệp hoặc sàn nhựa giả gỗ (vinyl/SPC) để tiết kiệm thời gian và hạn chế bụi bẩn. Lưu ý kiểm tra cao độ để cửa không bị kẹt. Sàn gạch cũ chỉ xỉn màu có thể chà ron hoặc phủ sơn epoxy là đã đủ “lên đời” diện mạo.
Cửa
Trong cải tạo nhà, hệ thống cửa ra vào và cửa sổ quyết định rất nhiều đến mặt tiền, ánh sáng, thông gió và độ an toàn. Nếu khung cửa cũ vẫn tốt, bạn có thể sơn lại hoặc thay cánh để tiết kiệm chi phí. Với nhà đã dùng lâu năm, nên cân nhắc thay mới bằng vật liệu hiện đại để cách âm – cách nhiệt tốt hơn.
- Cửa gỗ tự nhiên: Đẹp, sang trọng, ấm cúng, cách âm tốt nên phù hợp làm cửa chính, cửa phòng ngủ. Nhược điểm: giá cao, cần bảo trì thường xuyên (chống mối mọt, cong vênh), phù hợp dùng cho vài vị trí điểm nhấn.
- Cửa nhôm kính: Bền, không mối mọt, hầu như không cần sơn lại. Khung nhôm kết hợp kính cường lực giúp lấy sáng tối đa, tạo cảm giác không gian rộng mở. Cần chọn nhôm hệ dày, kính an toàn 8–10 mm. Hạn chế: cách âm, cách nhiệt kém hơn gỗ hoặc uPVC.
- Cửa nhựa uPVC lõi thép: Lựa chọn phổ biến cho nhà phố, chung cư nhờ kín khít, cách âm – cách nhiệt tốt, không rỉ sét, không mục nát. Khung hơi dày nên diện tích kính giảm nhẹ, độ cứng không bằng kim loại.
- Cửa thép vân gỗ & kính cường lực: Cửa thép vân gỗ chống cháy, chống trộm tốt, bề mặt vân gỗ đẹp, phù hợp làm cửa mặt tiền. Cửa kính cường lực, vách kính lớn giúp không gian mở và hiện đại, nhưng cần rèm che nắng và vệ sinh thường xuyên. Khi lắp cửa mới, luôn ưu tiên kính an toàn (cường lực hoặc kính dán).

Vật liệu mới
Bên cạnh vật liệu truyền thống, các vật liệu xây dựng mới đang trở thành xu hướng trong cải tạo nhà nhờ tính tiện lợi, độ bền và khả năng tiết kiệm chi phí lâu dài.
- Vật liệu nhẹ công nghệ mới: Các loại như bê tông siêu nhẹ, tấm panel 3D, tấm xi măng sợi… giúp giảm tải trọng đáng kể cho nền móng, thi công nhanh và sạch. Với khả năng cách âm – cách nhiệt tốt, vật liệu nhẹ phù hợp làm vách ngăn hoặc tường tầng trên, đồng thời tiết kiệm 15–20% chi phí nhờ giảm nhân công và kết cấu.
- Vật liệu xanh – tiết kiệm năng lượng: Xu hướng “nhà xanh” khuyến khích sử dụng sơn sinh thái không VOC, gỗ tái chế, gạch không nung, kính phản quang cách nhiệt hoặc tấm cách nhiệt polyurethane. Một số gia đình còn lắp ngói năng lượng mặt trời để giảm điện năng tiêu thụ. Những vật liệu này vừa thân thiện môi trường, vừa giúp nhà mát hơn và tối ưu chi phí vận hành.
- Vật liệu thông minh, đa chức năng: Bao gồm sơn tự làm sạch, gạch diệt khuẩn, gạch men chống bám bẩn và các vật liệu có khả năng hấp thụ CO₂. Tuy chi phí ban đầu cao, nhưng mang lại lợi ích lớn về sức khỏe và tiết kiệm bảo trì.
Lời khuyên: Hãy chọn vật liệu phù hợp nhu cầu thực tế, xuất xứ rõ ràng và mang lại giá trị lâu dài cho công trình cải tạo. Nếu bạn cần, mình có thể viết thêm phần tư vấn lựa chọn theo từng hạng mục.
Tiêu chí lựa chọn vật liệu cải tạo nhà
Để lựa chọn đúng vật liệu cải tạo nhà, gia chủ cần xác định rõ mục tiêu sửa chữa: khắc phục hư hỏng, mở rộng không gian hay nâng cấp thẩm mỹ. Khi định hình phong cách (hiện đại, tối giản, cổ điển…), bạn sẽ dễ chọn màu sắc và chất liệu phù hợp, tránh mua vật liệu dư thừa gây lãng phí.
- Hãy lập ngân sách chi tiết cho từng hạng mục như xây trát, sơn tường, lát sàn, cửa… Việc biết rõ khoản nào nên đầu tư và khoản nào có thể tiết kiệm sẽ giúp bạn kiểm soát chi phí hiệu quả, hạn chế phát sinh.
- Nên




